یادداشت‌های آقا معلم
تجربیات زیسته كلاس درس
                                                        
درباره وبلاگ

این وبلاگ محفلی است كه دل‌نوشته‌ها، برداشت‌ها و گزارش‌های كلاس درس و مدرسه‌ام را به منظور آگاهی همكاران، والدین و دانش‌آموزان عزیزم درج كرده و ضمن به اشتراك‌گذاری، آنها را به بوته نقد و نظر قرار می‌دهم. همچنین با درج تجارب زیسته كلاس، امكان بازنگری و تحلیل كار معلمی‌ام را مهیا كرده تا در نهایت زمینه رشد جمعی و بهره‌وری فرایند آموزش را به ارمغان آورد.
(تلگرام mniroo@)
مدیر وبلاگ : محمد نیرو
مطالب اخیر
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
جلسه گذشته در کلاس برنامه ریزی درسی در آموزش عالی دانشگاه خاتم، یک میهمان برای دانشجویان دعوت کردیم. سرکار خانم خلیلیان که فارغ التحصیل در مقطع ارشد هستند و معاون آموزشی دبیرستان دوره یک مدرسه تزکیه می باشند، به منظور توضیح کار پایان نامه خودشان که بر اساس روایت پژوهی صورت گرفته بود در کلاس دعوت شدند. این جلسه دانشجویان استفاده زیادی کردند و اساسا کلاسی که همراه با میهمانی باشد که برای دانشجویان قابل استفاده باشد جذاب و متنوع می شود. متن ذیل را سرکار خانم ولی پور از دانشجویان این کلاس در گزارش این روز به رشته تحریر در آورده اند که از ایشان صمیمانه تشکر می کنم.


به نام خدا
کلاس برنامه ریزی درسی با ورود دکتر نیرو مثل همیشه با روی باز پر انرژی و خوشرو، آغاز شد ازقبل اطلاع داده بودند که قراراست یک مهمان داشته باشیم دوباره یادآوری و کمی در مورد مهمان صحبت کردند. کلاس با آمدن خانم خلیلیان شکل رسمی ترگرفت. دکتر فرمودند که خانم خلیلیان دانشجوی کارشناسی ارشدی بودند که در آن مقطع کار کیفی انجام دادند. پس از فراهم کردن مقدمات اولیه خانم پشت پیشخوان قرار گرفتند. شروع صحبت خانم خلیلیان از آقای دکتر نوریان استاد راهنمایشان و اینکه از طریق ایشان با کارکیفی و روایت پژوهی آشنا شدند به دلیل اینکه ایشان علاقمند بودند همه آنچه در طول مسیر پژوهش برایشان اتفاق می‌افتد بیان کنند این روش مفید می بود. در ابتدا در مورد این پژوهش اطلاعی نداشتند فکر می کردند باید پرسشنامه ای را پیدا کنند اما بعد از صحبت با اساتید مختلف متوجه گستردگی کار شدند و متغیرهایی که  می خواهند در مورد تک تک آنها صحبت کنند با یک کار چند متغیره نمی شود و اساتید پیشنهاد یک یا دو متغییره را  مطرح میکردند که برای آنها پرسشنامه هم وجود داشته باشد.متوجه شدندکه اساتید دانشگاه شان هیچ‌کدام چنین کاری را قبول ندارند و علاقه مند به انجام کار کمی هستند تا اینکه با آقای  نوریان  این موضوع را مطرح کردند  که ایشان چند مدل کار کیفی را پیشنهاد دادند ولی خانم خلیلیان علاقه مند بودند که هرچه اتفاق می افتد را بتوانند توضیح دهند، آقای نوریان گفتند فقط این کار با روایت پژوهی امکان‌پذیراست. تا دو سال گذشته خیلی حرف در مورد روایت پژوهی در کشورمان در مقطع کارشناسی ارشد نبود و فقط آقای عطاران که خارج از ایران در مالزی در دانشگاه UN به این شکل کار کرده بودند . تا آنجا که به کار خانم خلیلیان مربوط بود کار کیفی می‌توانست به شکل پدیدارشناسی، روایت پژوهی، مردم نگاری، باشد.ایشان به دنبال روایت پژوهی و پدیدارشناسی رفتند قابل ذکراست که ایشان معلم ریاضی هستند. بچه ها در کلاس درس از لحاظ گوناگون مختلف می باشند و در تدریس، معلمان باید حد متوسط رادر نظر بگیرند و  در متوسط در نظر گرفتن دو قشر آسیب می‌بیند، قشر ضعیف که متوجه مطالب اصلی درس نمی شوند و قشر قوی که بیشتر از مطالب اصلی نیاز دارند بدانند. همه بچه ها به یک خوراک یکسان نیازی ندارند و معلمین به همه بچه ها خوراکی یکسان داده اند که این کار درست نیست. ایشان تحقیق کردند که در مدارس دیگر نیز  بااین مشکل روبرو بودند و آنها حد متوسط در نظر می‌گرفتند،قدری مدرسه نیکان متفاوت بودند.
خانم خلیلیان در  این طرح کلاسشان را را به سه گروه ضعیف، متوسط و قوی تقسیم بندی کردند. بعد از تدریس مبحث اصلی برای کل گروه ها در هرگروه تدریس مخصوص به آن گروه را بالای سر آنها ادامه می دادند و در واقع خوراک مخصوص هر گروه بصورت جداگانه داده می شد. این موضوع در دانش آموزان، همکاران، سایر همکاران در مدرسه پیامدها و تبعاتی داشت، خانم خلیلیان برای اینکه همه این حرف‌ها را بشنوند و همه ی آنها را بتوانند مستند در پژوهشان بتوانند استفاده کنند به روایت پژوهی رو آوردند به این ترتیب بود در مورد روایت پژوهی و پدیدارشناسی مطالعه کردند و همایش های مختلفی شرکت کردند تا بتوانند خیلی اساسی بازخوردهای مثبت و خوبی از کار بگیرند. توسط آقای دکترنیرو با پایان نامه آقای عطاران آشنا شدند که البته روایت پژوهی نبود مجبور شدندبا ایمیل باایشان ارتباط بگیرند و اطلاع کسب کنند در مورد روایت پژوهی که آقای عطاران در ابتدا گفتند نمی توانید اصرار خانم خلیلیان باعث شد که دکتر عطاران یک کتاب را معرفی کنند که سرآغاز آشنایی ایشان با روایت پژوهی شد  والبته با اساتیدی مانند دکتر فراستخواه و همایش ایشان  که تفاوت پدیدار شناسی و روایت‌ پژوهی در این همایش  بسیار کمک کننده بود. تفاوت پدیدارشناسی و روایت پژوهی این است که در پدیدار شناسی پژوهشگر خیلی نمی‌تواند تفسیر کند و فقط اتفاقی افتاده را می تواند بیان کند و نظر خود را نمی تواند اعمال کند و اجازه نداره تبیین قضیه راندارد در حالی که در روایت پژوهی این اجازه تبیین را دارد. یک عامل خیلی مهم در روایت پژوهی محیط پژوهش است که حتما درآن پژوهشگر حضور داشته باشد.
روایت پژوهی ثبت خاطراست، اینکه خاطرات ثبت بشود و تجربیات مورد استفاده دیگران قرار بگیرد خیلی مهم است مثال مرحوم نیرزاده را متذکر شدند که اگر تمام اتفاقاتی که برای در طول زندگی تدریسشان می افتاد را مستند کرده بودند تجربیات  خود رابه دیگران منتقل می کردند چقدر قابل استفاده بود. و خیلی خوب است که کار علمی و تحلیلی باشدتا ماندگار بماند و قابل تعمیم به همه این دلایل  برای پایان نامه روایت پژوهی را انتخاب کردند که در ایران انجام نشده بود تا زمان ایشان و خانم خلیلیان با مشکلات عدیده ای روبرو شدند مثل ترجمه پایان نامه ها به زبان لاتین و اینکه مجبور بودند فصل بندی پایان نامه را مطابق با کار کمی انتخاب کنند چون غیر از این دانشگاه نمی پذیرفت. فصل بندی کارکیفی متفاوت بود طبق پایان نامه  های لاتینی که خانم خلیلیان دیده بودند اما یک سری تفاوت هایی کار کمی و کیفی دارد برای مثال جامعه آماری در کمی ما یک چیز را تعریف می کنیم اما در کیفی محیط را باید مد نظر قرار دهیم.یا تفاوت روایی و پایایی در کار کیفی، مصاحبه های انجام شده توسط فرد مصاحبه شونده خوانده و تایید شود روایی یک کار کیفی است.
 از دیگر تفاوت ها ابزار پژوهش است که در روایت پژوهی مصاحبه‌ها،یادداشت‌ها، نامه‌نگاری‌ها  و تمام چیزهای مکتوب شده بودند. خانم خلیلیان مصاحبه انجام دادند با دانش آموزانی که تحت  این آموزش قرار گرفته بودند هم به صورت فردی  و هم به صورت گروهی. گروهی به این شکل که یک سوال در کلاس مطرح کرد و تک تک جواب  ها را یادداشت می کردند و فردی به این صورت که فردی مصاحبه می کردند و ضبط و ثبت می نمودند.یک مقدار هم نامه نگاری با خود دانش آموزان و با اولیاءشان داشتند. مرحل بعد مصاحبه با دبیرانی که خودشان درگیر این نوع روش تدریس بودندو تبعات مثبت و منفی آن بود.مرحله بعد مصاحبه با کادر مدرسه،کسانی که در ارتباط مستقیم با اولیاء و خانواده ها بودند که در مدارس مختلف نام های مختلفی مانند دبیر راهنما، مشاور و در مدرسه خانم خلیلیان مسئول پایه نام داشت، بود.مرحله بعد مصاحبه با مدیر مدرسه و بعد ازآن مصاحبه با مدارس مجاور. چون مدرسه ایشان بصورت مجتمع می باشد و تبعاتی برای آنها نیز داشت  که این اطلاعات باید جمع آوری میشد.  برای مثال دانش‌آموزان مقطع راهنمایی فارغ التحصیل شده رفته بود مقطع بعدی چه کسانی بودند و چه پیامد هایی در مقطع جدید داشت.یا مقطع قبل بعنوان نمونه پایه ششم بودند که حرف برای گفتن داشتند و بعداز جمع‌آوری همه مصاحبه‌ها تحلیل می شدند و برای تحلیل داده‌ها روش‌های مختلفی وجوددارد که ایشان از روش کدگذاری استفاده کردند. که چندین بار مطالب را خواندن تا تمام نکته هایی که تکرار شده بود چه مثبت و منفی در کدهایی داده میشد برای مثال در یک مصاحبه اعتماد به نفس خیلی تاکید شده بودند و در دیگری مسئولیت پذیری افزایش پیدا کرده بود. در واقع در متغییرهایی که در کار کمی ما به دنبالش هستیم در این کار کیفی تازه متغییرها را پیدا می کنیم که در روایت پژوهی می گوید که من این کار را انجام داده ام حالا اطلاعات جمع آوری می کنم تا ببینم چه نتایجی داشته است. اینکه من با ذهنیت قبلی وارد کار شوم و تمام توجه ام همان ذهنیت و رسیدن به آن باشد کار علمی نیست،بلکه باید به واقع در محیط قرار داشته و بررسی کند پایایی و پایایی و روایی کار انجام شده است.کار کدگزاری درسی را بصورت دستی شروع کردند هنوز با نرم افزار مکس کیودا آشنا نبودندو  بعد ازتبدیل کد ها به درونمایه و  بیرون کشیدن آنها از مصاحبه هایی که شاید نزدیک به ۱۲00  کد داشتند  که از میان آنهاخانم خلیلیان 4  درونمایه اصلی را پیدا کردند و به صورتی که  کدها  را طبقه بندی و از طبقه ها طبقه اصلی یا همان درون مایه استخراج شد.  به هر واحد معنایی یعنی یک جمله که یک تعریف خاص دارد یک کد اختصاص دادند. برای مثال دانش آموز گفته بود باعث پیشرفت من شد. یک کد با عنوان پیشرفت از سطح یک اختصاص دادند.
فصل ۴  که برای خود پژوهشگر می باشد که  درپدیدارشناسی اجازه حرف زدن ندارد روایت پژوهی می تواند علاوه بر گفته های دیگران( دانش آموز، مدیر، کار آموزشی) آموزش و حالا باید خود پژوهشگر روایت خود را تبیین و تفسیر و توضیح بدهد. درونمایه‌های خانم خلیلیان  شامل :
1- احساس عدالت آموزشی با توجه به تفاوت های فردی
2- انجام کار گروهی
3- کمک به اکتشاف
4- توسعه یک سری صفات اجتماعی در دانش آموزان(اخلاقی،اجتماعی)
در روایت باید دائم در زمان حرکت کنیم به زمان گذشته برگردیم و به زمان حال که خانم حیدری در پایان نامه مردم نگاری این حرکت در زمان را انجام داده بودند طبق فرمایش خانم خلیلیان ایشان با این الگو این کار را در روش تدریس جدید و قدیم انجام دادند. بعد ها با خانمی آشنا شدند  که هم ارشد و هم دکترای شان را که با یک استادی از خارج در ایران انجام داده بودند که ایشان گفته بودند کار کیفی را می توان در یک ماه انجام داد  ایشان متذکر شدند در حال حاضر که منابع در این زمینه بیشتر شده  کار آسانتر خواهد بود. چندین مقاله و کتاب در این زمینه مطالعه کرده بودند را معرفی کردند کتاب کلاسی از جنس واقعه، در س هایی از استاد غلامحسین شکوهی و کتاب به اجاقت قسم (خاطرات آموزشی).همچنین توصیه کردند کار کیفی کار شیرینی و جذابی است اگر حرفی برای گفتن دارید روایت پژوهی بسیار مفید است.
در پایان دکتر نیرو سوالی مطرح کردند مبنی بر اینکه آیا گرند تئوری هم استفاده می کردید به این نتایج می رسیدید ایشان گفتند در آن زمان بیشتر به مطالعه دو روش پدیدار شناسی وروایت پژوهی پرداخته بودند ولی نتیجه و هدفی را که به دنبالش بودند گرفته بودند. چون طرحشان را به دو همکار تازه وارد که هیچ اطلاع از این روش نداشتند داده بودند کاملا متوجه شده بودند وقابل استفاده بود.
در پایان این گزارش لازم میدانم که نظر و پیشنهاداتی داشته باشم برای بهبود وپیشبرد اهداف خانم خلیلیان بهتر است این روش در مورد دروس دیگر و سایر مقاطع نیز بررسی  شود و چه خوب است که همه مدارس و معلمین از آن بهره جویند.


با احترام و تشکر
ولی پور




نوع مطلب : تجارب دانشگاهی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :




 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.