یادداشت‌های آقا معلم
تجربیات زیسته كلاس درس
                                                        
درباره وبلاگ

این وبلاگ محفلی است كه دل‌نوشته‌ها، برداشت‌ها و گزارش‌های كلاس درس و مدرسه‌ام را به منظور آگاهی همكاران، والدین و دانش‌آموزان عزیزم درج كرده و ضمن به اشتراك‌گذاری، آنها را به بوته نقد و نظر قرار می‌دهم. همچنین با درج تجارب زیسته كلاس، امكان بازنگری و تحلیل كار معلمی‌ام را مهیا كرده تا در نهایت زمینه رشد جمعی و بهره‌وری فرایند آموزش را به ارمغان آورد.
(تلگرام mniroo@)
مدیر وبلاگ : محمد نیرو
مطالب اخیر
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
به نام خداوند جان و خرد
 • مقدمه همانطور که مرسوم است هرساله در موسسات آموزشی، دوره‌های آموزشی ضمن خدمت برای کارکنان و معلمان برگزار می‌شود و ایشان یا به انگیزه ارتقای کیفی شغل خود، یا به انگیزه ارتقای رتبه شغلی و یا درآمد بیشتر در آن شرکت می‌کنند. اما سوال اصلی اینجاست که این دوره‌ها تا حد مورد نیاز مخاطبان است و همچنین به چه میزان در انتخاب آن سهم داشته‌اند؟ گاهی اوقات این دوره‌ها به صلاحدید برگزارکنندگان و گاهی اوقات با انتخاب شرکت‌کنندگان برنامه‌ریزی می‌شود؛ اما باز این سوال پیش می‌آید که آیا این انتخاب بیانگر نیاز واقعی مخاطبان است؟ آیا این انتخاب بر اساس ملاک‌های درستی صورت گرفته یا بر اساس اولویت‌های منطقی برپا شده است؟ از اینجا می‌توان به اهمیت نیازسنجی پیش از برگزاری دوره‌های آموزشی ضمن خدمت پی برد؛ کاری که می‌تواند سرمایه‌گزاری آموزشی را هدفمند کند و بهره‌وری آن را بسیار بالا ببرد. یکی از روش‌های مشارکتی موثر، کم هزینه، کوتاه مدت و دقیق، نیازسنجی به شیوه دیکوم است که انجام آن همراه با تجزیه و تحلیل شغل صورت می‌پذیرد.

• تجزیه و تحلیل شغل تجزیه و تحلیل شغل یکی از بنیادی‌ترین مباحث حوزه مدیریت منابع انسانی است و نقش قابل توجهی در تحقق کارکردهای وظایف و فعالیت‌های مختلف آن دارد. فرایند هدفمند و نظام‌دار برای جمع‎‌آوری اطلاعات در خصوص جنبه‌های مهم یک شغل را تجزیه و تحلیل شغل گویند. در این فرایند، وظایف، تکالیف یا فعالیت‌های موجود در یک شغل مشخص می‌شود. این کار مستلزم گام‌های معینی است که با انجام آنها، تحلیل شغل به صورت یک گزارش مکتوب و مشتمل بر اطلاعات ویژه درباره آن شغل آماده و عرضه می‌شود. از جمله کاربردهای تحلیل شغل می‌توان به اجرا و افزایش کیفیت کارکردهای منابع انسانی نظیر تدوین معیارهای ارزیابی عملکرد یا محتوای دوره‌های آموزش ضمن خدمت اشاره نمود. در کل هدف اصلی و نهایی تحلیل شغل عبارت است از بهبود عملکرد و بهره‌وری سازمان (فتحی واجارگاه، 1390).


• چرا دیکوم؟ دیکوم (DACUM) روشی موثر برای تجزیه و تحلیل یک شغل یا حرفه است که امروزه در بسیاری از سازمان‌ها به کار گرفته می‌شود. هنگامی که دیکوم را با سایر فنون متداول در تجزیه و تحلیل شغل نظیر مصاحبه، مشاهده و سایر روش‌های سنتی مقایسه کنیم به دلایل متعددی این روش منحصر به فرد به نظر می‌رسد. برخی از این مزایا عبارتند از: تعامل گروهی، استفاده از بارش فکری، هم‌افزایی گروهی، توافق گروهی، جلب حمایت کارمند/یادگیرنده، بروندادهای جامع، کیفیت برتر و هزینه کمتر. دلیل مهم دیگر برای استفاده از دیکوم این است که برنامه درسی و دوره‌های آموزشی باید مبتنی بر نیازهای ویژه کارکنان در سازمان باشد و تنها برنامه‌های درسی که بر اساس این رویکرد تدوین شده باشد از حمایت کارکنان برخوردار خواهند بود. در اغلب اوقات یک شکاف بزرگ بین آنچه که یادگیرندگان در کلاس و دوره‌ها ارائه می‌شود و آنچه که در دنیای واقعی کار در حال رخ‌دادن است وجود دارد.


• دیکوم چگونه است؟ کارگاه تجزیه و تحلیل دیکوم متشکل از یک نفر تسهیل‌کننده کارگاه آموزشی و حدود 5 تا 12 نفر از کارکنان متخصص و کارشناس از حرفه یا یک شغل مربوطه و سایر قلمروهای مرتبط است. چارت مصوری که از اجرای کارگاه آموزشی به دست می آید عمدتاً مانند تصویر ذیل به صورت یک نمایش تفصیلی است از وظایف و تکالیفی که توسط کارکنان آن حرفه انجام می‌شود. علاوه بر تعیین دقیق وظایف و تکالیف برای هر شغل/حرفه، فهرستی از دانش و مهارت‌ها همچنین ابزارها/ تجهیزات/ مواد/ منابع و روندها و دغدغه های آینده نیز شناسایی می‌شوند. دیکوم مبتنی بر سه فرض منطقی ذیل است: 1- کارکنان خبره دقیق‌تر از سایر افراد می‌توانند شغل یا حرفه خود را توصیف و تعریف کنند. افرادی که به طور تمام‌وقت در یک کار یا حرفه معین مشغول به کار هستند، در شغل خویش خبره و متخصص می‌باشند. اگرچه مدیران، ناظران و سرپرستان معمولاً اطلاعات زیادی از کارهای تحت سرپرستی خود دارند اما عملاً آنها فاقد تخصص کافی و لازم برای انجام تجزیه و تحلیل بسیار کیفی هستند. 2- یک راه موثر برای تعریف و تبیین یک شغل یا حرفه عبارت است از توصیف دقیق وظایفی که کارکنان خبره انجام می‌دهند. آنها مجموعه متنوعی از تکالیف را انجام می‌دهند که عمدتاً مشتریان یا کارفرما خواهان انجام آن تکالیف هستند. دارا بودن دانش و نگرش‌های مثبت به تنهایی کافی نیست. از این رو فهمیدن و آگاهی از آنچه که کارکنان خبره انجام می‌دهند این فرصت‌ها را فراهم می‌ساد تا کارکنان دیگر را به نحو مطلوبی برای انجام وظایف حرفه‌ای آماده سازیم. 3- انجام درست هر وظیفه‌ای مستلزم به کارگیری دانش، مهارت‌ها، ابزارها و رفتارهای مثبت کارکنان می‌باشد. اگر چه دانش، مهارت‌ها، ابزارها و رفتارهای کارکنان در زمره وظایف نیستند اما عواملی هستند که کارمند را قادر می‌سازد تا در کار خود موفق باشند. از آنجا که این عوامل تواناساز بسیار مهم هستند، در طی اجرای کارگاه آموزشی دیکوم، توجه ویژه‌ای به شناسایی فهرستی از این عوامل معطوف می‌گردد.


برای بسیاری از کاربران، دیکوم به معنای کارگاه آموزشی تجزیه و تحلیل شغلی است که دارای نتایج و پیامدهای عینی و ملموس است. به رغم اینکه دیکوم بیش از 50 سال قدمت دارد، لیکن در مدارس کمتر شنیده شده که از این رویکرد برای نیازسنجی و تنظیم دوره‌های آموزشی و تجزیه و تحلیل مسئولیت‌های مختلف مدرسه استفاده شود. بر همین اساس واحد آموزش‌پژوهی صلحا، پیش از برگزاری دوره‌های آموزشی خود در تابستان 97 ، تصمیم گرفت که کارگاه دو روزه دیکوم را برای دوره پیش‌دبستانی در روزهای 9 و 10 خردادماه برگزار نماید. لذا از مربیان محترم پیش دبستانی درخواست شد که با آمادگی لازم در روز چهارشنبه ساعت 8 صبح در کارگاه حاضر شوند. میهمان ویژه این کارگاه نیز جناب آقای ترقی بودند.


• فرایند اجرای دیکوم روش دیکوم برای شناسایی وظایف اصلی، فرعی، فعالیت‌های کاری و دانش‌ها و مهارت‌های مرتبط با آنها، هفت مرحله را طی می‌کند و پس از آن اقدام به تعیین دوره‌های آموزشی برای یک شغل می‌نماید. این گام‌ها به ترتیب عبارتند از: 1- آشنایی کارکنان خبره با فرایند دیکوم. 2- تعریف و شناسایی شغل مورد بررسی. 3- شناسایی مسئولیت‌ها و وظایف اصلی. 4- شناسایی وظایف فرعی (تکالیف) مرتبط با هر وظیفه اصلی. 5- بازبینی و پالایش وظایف و تکالیف استخراج شده. 6- شناسایی دانش و مهارت‌های مورد نیاز برای انجام هر تکلیف. 7- تعیین میزان اهمیت، فراوانی و میزان نیاز یادگیری برای انجام هر تکلیف.


پس از حضور همه اعضاء، جناب آقای دکتر نیرو به عنوان مجری و تسهیل‌کننده کارگاه، ابتدا در ضرورت نیازسنجی و دانش افزایی سخنانی ارائه داشتند و اهمیت برگزاری کارگاه دیکوم را یادآور شدند. سپس از مربیان حاضر در جلسه به عنوان خبره درخواست کردند تا وظایف اصلی شغل خود را بازگو کنند.


 پس از مدت قابل توجهی هم‌فکری و مشورت هفت مقوله اصلی استخراج شد (که البته بعد از شرح وظایف به شش وظیفه کاهش یافت.) سپس مربیان موظف شدند تا وظایف فرعی هر شاخه را بیان کنند. تا پیش از اذان ظهر و تنها با یک وقفه 15 دقیقه‌ای 7 وظیفه اصلی نوشته و بر روی دیوار نصب شد و وظایف فرعی 4 مورد آن‌ها تقریبا تکمیل گردید. بعد از نماز جماعت بلافاصله دوستان گرد آمدند و با وجود روزه‌داری و فشرده بودن کارگاه تا ساعت سه به بحث و گفت‌وگو و تکمیل جدول پرداختند. تقریبا وظایف فرعی هر شاخه به طور کامل نوشته شد. بررسی مجدد و مرتب کردن وظایف بر اساس اهمیت، فراوانی و دشواری نیز به روز پنجشنبه موکول شد.
پنجشنبه صبح، با نشاط دوباره همکاران جلسه تشکیل شد و برخی وظایف فرعی ادغام شد و یا عنوان تازه‌ای که گویاتر و رساتر باشد برای آن‌ها انتخاب گردید. همچنین وظایف اصلی از 7 مورد به 6 مورد کاهش یافت و وظیفه‌های فرعی نیز در زیر مجموعه همان شش شاخه اصلی مرتب شدند. در بخش بعدی همکاران می‌بایست در جدولی مانند جدول زیر وظایف فرعی، مراحل انجام آن، دانش‌‌ها و مهارت‌های مرتبط، ویژگی‌های فردی، ابزار و ملزومات، ایمنی، استانداردها و در نهایت دغدغه‌های خود درآن حوزه را می‌نوشتند. این بخش تا حدودی پیش‌ رفت و بناشد که مربیان محترم پیش دبستانی برای تکمیل آن تا پایان تعطیلات تابستانی خود همت گمارند.

وظیفه اصلی: شناخت و ارزیابی مستمر ویژگی های نوآموزان D1 وظیفه فرعی: بررسی نتایج گزینش T1


در نهایت در ساعت 12:30 دقیقه روز پنجشنبه دهم خردادماه، پس از بازدید مدیران دو مقطع دبستان و دبیرستان از نتایج کار و گرفتن عکس یادگاری و نظرسنجی این کارگاه دو روزه به پایان رسید. نکته حائز توجه، احساس خرسندی شرکت‌کنندگان از بروندادهای این کارگاه بود. نتایجی که ایشان پیشتر به این اندازه نسبت متوجه آنها نبودند و سیمای کلی کارهای خود را به صورت یک جا مشاهده نکرده بودند. از این رو آنها مشتاقانه مایل به تکمیل جدول تحلیل وظیفه- مرحله فوق شدند. به عبارتی تجربه کارگاه مزبور نه تنها اهمیت روشی و ابزاری پیدا کرد، بلکه خود یک هدف آموزشی برای همکاران قلمداد شد.




نوع مطلب : معاونت آموزشی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :




 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.