یادداشت‌های آقا معلم
تجربیات زیسته كلاس درس
                                                        
درباره وبلاگ

این وبلاگ محفلی است كه دل‌نوشته‌ها، برداشت‌ها و گزارش‌های كلاس درس و مدرسه‌ام را به منظور آگاهی همكاران، والدین و دانش‌آموزان عزیزم درج كرده و ضمن به اشتراك‌گذاری، آنها را به بوته نقد و نظر قرار می‌دهم. همچنین با درج تجارب زیسته كلاس، امكان بازنگری و تحلیل كار معلمی‌ام را مهیا كرده تا در نهایت زمینه رشد جمعی و بهره‌وری فرایند آموزش را به ارمغان آورد.
(تلگرام mniroo@)
مدیر وبلاگ : محمد نیرو
مطالب اخیر
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

نویسنده:

دبیر و مسئول پایه‌ی سوم ابتدایی دبستان پیام رستگاران

سید مهدی هوش‌السادات



روز دوشنبه 15 مرداد ماه ساعت 8 صبح با چهره‌ای جدید آشنا شدیم البته اسم‌آشنا ؛ چهره‌ای جوان تر از میزان خبرگی‌اش ، مسلط‌تر از ظاهر آراسته‌ی ساده‌اش و خلّاق تر از قاطبه‌ی اساتیدی چنین در نوع ارائه‌ی بحث. بله "دکتر محمد نیرو" ، استادی بود که بعد از قرائت آیاتی چند از کلام ا... مجید لب به سخن گشود و با شکل تازه و خاصی کلاس و مبحث "برنامه‌ی درسی پنهان" - که در دوره‌ی ضمن خدمت تابستان 97 برای معلمان و همکاران دبستان پیام رستگاران با حضور مدیریت محترم مدرسه جناب حاج‌آقای گیوه‌چی و مدیریت محترم دفتر تامین نیروی انسانی جناب حاج آقای کرباسچیان برگزار شده بود - را آغاز کرد.

یکی از مواردی که در ابتدای کلاس بعد از سلام و مقدمه توسط دکتر نیرو مطرح شد این بود که اگر بخواهید صادقانه برای میزان اشتیاق به یادگیری خودتان نمره‌ای از صفر تا ده بدهید ، چه عددی را می‌نویسید؟ و بعد از آن خواستند که هر کس نمره‌ی خودش را بنویسد و سپس به ترتیب از نمره‌ی ده هر یک از نمرات را در صفحه‌ی نمایشی که قبلا در برنامه پاور پوینت طراحی کرده بود را نشان داد و خواست که هر کس که آن نمره را به خود داده کف بزند . با نمایش نمره‌ی ده تعدادی کف زدند . با نُه و هشت هم همینطور ، ولی نمره‌های شش تا یک هواداری نداشت امّا به صفر که رسید یکی از همکاران کف زد ؛ اینجا بود که استادِ برنامه‌ی درسی پنهان ، نکته‌ی لطیف‌گونه‌ی پنهانی را آشکار کرد ؛ که در هر کلاسی همیشه افرادی هستند که دوست دارند حال استاد را بگیرند ، پس نباید در برابر آنان جبهه‌ی خاصی داشت و بهتر است راحت از کنار آنان گذشت. در پایان این شیوه‌ی شروع جالب به قول استاد نیرو دیگر یخ کلاس شکسته شده‌ بود و گرمای محبت و تعامل دوستانه به جریان افتاده بود.

دیگر این که در همان ابتدا چند قانون برای کلاس خود به صورت مختصر بیان کرد . از جمله هر وقت سوالی داشتید می‌توانید در میان بحث با بالا گرفتن دست ضمن گرفتن رخصت ، در فضای کلاس سوال مورد نظر را مطرح کنید و دیگر اینکه هر زمانی که ایشان از وضعیت ما در کلاس سوال کرد ، آمادگی و حال مثبت خودمان را برای ادامه‌ی بحث با نشان دادن علامت پیروزی اعلام کنیم.

در ابتدای بحث لازم بود که عنوان کلاس تعریف شود : برنامه‌ی درسی پنهان ؛

این که مراد از برنامه‌ی درسی چیست و مقصود از کلمه پنهان چه چیزی است.

بعد از تعریف برنامه‌ی درسی از دیدگاه استاد علی شریعتمداری ، برنامه‌ی درسی به دو مقوله‌ی رسمی و پنهان تقسیم شد و این مطلب تبیین شد که در برنامه‌ی درسی رسمی همه‌ی اهداف و محتوا و روش تدریس و ارزشیابی از پیش طراحی شده و مشخص است ولیکن برنامه‌ی درسی پنهان ، برنامه‌ای است نانوشته و غیر مدون و نامرئی که معمولاً آموخته‌هایش پایدارتر و ماندگارتر از برنامه‌ی درسی رسمی است .

نمودار "عُموم و خُصوص مِن وَجه" ‌ای که با سه دایره - با عنوان های اهداف قصد شده ، برنامه‌‌های اجرا شده و مطالب کسب شده - رسم شده بود ، نشان می‌داد که مطالب کسب شده‌ای که جزء اهداف قصد شده یا برنامه‌ی اجرا شده نبوده‌ بسیار بیشتر از میزان مطالب کسب شده‌ی ایده آل مقصود است.

آموزه‌های پنهانی که گاه از قوانین و مقررات مدرسه دریافت می‌شود ، گاه از روابط میان افراد و گاه از ارتباط متقابل دانش‌آموزان و معلّم ، و گاهی هم از نحوه‌ی تدریس معلّم ؛ فارغ از مثبت و منفی بودن‌شان.

برنامه‌ی درسی پنهان متفاوت از برنامه‌ی درسی صریح یا ضمنی معلّم است و حتّی یک سلام و احوال پرسی ساده یا یک لبخند به موقع و یا مساوات و احترام در برخورد با دانش‌آموزان همگی‌شان می‌توانند حامل برنامه‌ی درسی پنهان برای دانش‌آموزان باشند. چیزی که معلّم نه قصد کرده بوده و نه اصلاً به آن فکر کرده ولی دانش‌آموز از دیدن آن دریافت مهمی دارد.

کتاب مدرسه‌ی نامرئی نوشته‌ی استاد علی اصغر احمدی از جمله منابعی بود که در این رابطه به آن اشاره شد و یا فیلم سینمایی انجمن شاعران مرده یکی دیگر از رفرنس‌های جدید و خلاقانه‌ی استاد نیرو برای عمیق شدن ذهن معلمین در مبحث برنامه‌ی ‌درسی پنهان بود . همچنین معرفی کلیپ‌هایی از استاد محمود امانی و پخش کلیپ‌های جذابی که با افکت های مناسب در فایل پاورپوینت دکتر نیرو گنجانده شده بود ، هم به تعمیق و جا افتادن بحث در ذهن مخاطبان کمک میکرد و هم مانع خوبی در جلوگیری از یکنواخت شدن کلاس و خشکی آن بود ، چیزی که خودش یک برنامه‌ی درسی پنهان برای شرکت کنندگان در این کلاس بود ، انتخاب کلیپ‌های مناسب و مرتبط ، استفاده از افکت‌ها و ابزارهای جدید و جذاب برای نمایش و خلاقیت در طرح بحث یا بهره‌گرفتن از امکانات فضای مجازی مثل تایمر سایت همکلاسی که به نظر بنده دکتر نیرو در طرح این بحث ابتدائاً به ارائه‌ی آن‌ها اراده‌ی مستقیم یا ضمنی نداشته و صرفاً بر اساس عادت خود برای تدریس از آن امکانات بهره برده که حالا یک برنامه‌ی درسی پنهان برای ما شده بود.

از دیگر مطالب ارائه شده توسط استاد نیرو این بود که ما باید به عوامل شکل دهنده‌ی برنامه‌ی درسی پنهان بیش از پیش توجه داشته باشیم که عبارتند از :

1- روابط معلم و دانش آموز ، که عدم سلطه گری معلم و انتخاب بهترین و مناسب ترین تیپولوژی‌ها توسط معلم بازخوردهای قابل توجهی دارد.

2- روابط معلمان و کارکنان با یکدیگر

3- روابط کادر اداری با دانش‌آموز

4- روابط دانش‌آموزان با یکدیگر

5- محیط فیزیکی مدرسه و کلاس درس

6- قوانین و مقررات مدرسه و نحوه‌ی اعمال اقتدار و اختیار .

و فراموش نکنیم که 55٪ پیام ما در قالب زبان بدن منتقل می‌شود و 38٪ آن در قالب آوا و 7٪ آن در قالب کلمات است که در همین جا برای ما ضرورت ادامه‌ی بحث در دوره‌ی جدیدی با عنوان زبان بدن بیشتر از قبل خودنمایی می‌کند چیزی که شاید غالب برنامه‌ی درسی پنهانِ سرزده از یک معلم از آن نشات بگیرد و سپس از عوامل دیگری نظیر آوای متین و منطقی و همراه با آرامش معلمان و مربیان ، دریافت شود.

روند تدریس استاد نیرو در چهار ساعت ابتدایی تبیین و توضیح تئوریک برنامه‌ی درسی پنهان بود. ولیکن در ساعات پایانی کتاب مدرسه‌ی نامرئی با روش جذاب مطالعاتی "پازلی" توسط همکارانی که در سه گروه هفت نفره تقسیم شده بودند ادامه یافت. ابتدا قسمت مشخص شده توسط هر شخص مورد مطالعه و سپس مورد مباحثه با هم بحث های خود قرار گرفت و در آخر به اعضای هم گروه خود ارائه گردید. که انصافا کارگاه زیبا و مرتبطی با بحث برنامه‌ی درسی‌ پنهان بود. کارگاهی که همه را به مطالعه و تفکر و فعالیت وا داشت و همه تجربه‌ی شیرینی از خود و همکارانشان کسب کردند.

در پایان این قسمت استاد نیرو از شرکت کنندگان خواست که هر کدام نظر خود را نسبت به مباحث مطرح شده بیان کنند که در اینجا تعدادی از شرکت کنندگان نظرات خود را بیان کردند از جمله:

- روش فعال به کار گرفته شده در طرح مباحث ، برای شرکت کنندگان شوق و رغبت و انگیزه بیشتری ایجاد کرد.

- در طرح مطالعاتی اراده‌ی استاد در آشنایی شرکت کنندگان با مدرسه‌ی نامرئی بود ولی در کنار آن همگی با یک روش پازلی آشنا شدیم که خود یک روش تدریس گروهی می تواند باشد.

- بیشتر شدن جذابیت مطالب ارائه شده به جهت بکارگیری از مولتی‌مدیاها و نمودارها و پاورپوینت مناسب.

- مطالعه عمیق و با دقت همه‌ی اعضای گروه نسبت به زمان کوتاه تعیین شده به جهت شکل ارائه‌ی طرح مطالعاتی پازلی .

- آشنایی با سایت همکلاسی و امکانات و ابزارهای مدیریت کلاس آن.

- ایجاد فرصت ارائه برای هر شخص و نمایش توانمندی دوستان در ارائه‌ی مطلب برای هم‌گروه‌های خود.

- فاصله گرفتن استاد از صندلی متکلم وحده بودن و در آوردن کت و بالا زدن آستین‌ها و فعال بودن در محیط بحث.

- آشنایی با فعالیت‌های مثبتی که در دیگر آموزشگا‌ها صورت گرفته.

- این که دانش‌آموزی از مدارس دولتی مثل استاد نیرو می‌تواند در حد خلاقیت و تسلط علمی توانمند و موفق باشد.

- نحوه‌ی اعلام وضعیت توسط شرکت کنندگان در خلال تدریس.

- شاد و با نشاط بودن کلاس .

- توجه به فیلم‌های سینمایی در حوزه‌ی تکنیک‌های جدید و درست آموزشی .

- بالابردن سطح مطالعاتی معلمین به وسیله‌ی روش پازلی.

- دو عنوان جدید برای دوره‌ی ضمن خدمت معلمان در آینده نزدیک از جمله یادگیری تعاملی و دیگر هوش‌های چندگانه.

- چگونه می‌توان در وقت و فرصتی کوتاه مطالب زیادی را در قالب کار گروهی آموخت یا جمع بندی و دوره کرد.

در مجموع آنچه به نظر می‌رسید این بود که همکاران شرکت کننده ، در این ساعات از تدریس جناب دکتر محمد نیرو بهره و لذت برده بودند چرا که اولا بیشتر از گذشته راغب به پیگیری مباحث مرتبط با این موضوع شده بودند و ثانیا در مورد عوامل تاثیر گذار در برنامه‌ی درسی پنهان بیش از قبل نگرش حساس تری داشتند و دقت و ژرف نگری بیشتری برای‌شان ایجاد شده بود و به این نکته رسیده بودند که از کنار هر پدیده‌ای در مدرسه نمی‌توان به سادگی عبور کرد و سطحی به آن نگاه انداخت چراکه همان پدیده می‌تواند حاوی برنامه‌ی درسی پنهان مهمی برای دانش‌آموزان باشد.

در آخر جا دارد که مجدداً از استاد گرامی جناب دکتر محمد نیرو بابت قبول زحمت و تشرف فرمایی‌شان به مجموعه پیام رستگاران تشکر و قدردانی داشته باشم و خداوند متعال را بیش از پیش بابت همه نعمت‌هایش خصوصا بابت نعمت بهره‌مندی از اساتید مؤمن و متعهد و متخصصی چون ایشان ، شاکر باشم.

الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و سلم





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :




 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.